Czytanie

Czytać należycie — to znaczy przede wszystkim: a. w kontekście historycznym, Norwid bowiem — jak najściślej i po obywatelsku związany ze swoją współczesnością — odbijał w swoich utworach wszystkie najważniejsze wydarzenia i problemy epoki, włączając się do toczącej się wówczas wielkiej dyskusji ideologicznej; b. w kontekście ówczesnej literatury europejskiej, Norwid bowiem dopiero na jej tle może ukazać czytelnikowi pełne nowatorstwo swojej arcyoryginalnej sztuki poetyckiej (wielkiego poetę należy porównywać z wielkimi, nie z małymi); c. w kontekście jego całej pozostałej twórczości, wszystkie utwory Norwida wiążą się bowiem pomiędzy sobą i wzajemnie wyjaśniają, dopełniając się w ten sposób, ale oczekując również dalszego dopełnienia od bystrego i wrażliwego czytelnika, współpracującego jak gdyby z autorem. Pamiętajmy oczywiście też dobrze, że im więcej przyniesiemy sami do lektury Norwida, tym prędzej i tym lepiej zrozumiemy czytane utwory, a więc w następstwie — tym więcej sami z niej wyniesiemy.